JCA DE KOK de solo tentoonstelling
'No matter what road I travel, I'm going home' van de Haagse beeldhouwer Moki Last.
Opening tentoonstelling:
zaterdag 17 september 16 uur,
door Moki Last (tekst) en Ino Kruysen (zang)
Open: vr. za. zo. 13 - 17 uur
De tentoonstelling is onderdeel van een driejarig werktraject dat voortvloeit uit het mecenaat dat de kunstenaar begin dit jaar ten deel viel.
Citaat uit
Modern Mecenaat
Door Stella Braam.
Het artikel is in geredacteerde vorm gepubliceerd in HP De Tijd van 14 oktober 2011.
Beeldend kunstenaar Moki Last kon jarenlang van haar
werk leven - tot de economische crisis ook haar raakte. Ze zocht en
vond een mecenas. Aan de vooravond van haar nieuwe expositie bij JCA
DE KOK centrum voor actuele kunst, vertelt Moki Last aan schrijfster
Stella Braam over haar werk en het geslaagde mecenaat. En haar mecenas
zegt: ‘Weinig mensen weten dat een mecenaat inspirerend is voor
zowel de kunstenaar als de mecenas.’
‘Hier ben ik het liefst.’ Moki Last
(55) zegt het met brede handgebaren in haar zonovergoten atelier, hartje
Den Haag. Moki werkt meestal met klei. Ze werkt vaak aan ‘installaties’
van grote aantallen objecten. Dat doet ze ‘vanuit een ongelooflijke
drang en dwang.’ Een drang die ze haar ‘taak’ noemt
en die niets te maken heeft met calvinisme. ‘Voor mij is het woord
taak lichtvoetig en luchtig. Wat ik doe is mijn taak.’
Op veel objecten in haar atelier staan geheimzinnige tekens in een onbekende
taal. Een verdwenen taal? Moki: ‘Ik schrijf daadwerkelijk woorden
in de klei. Woorden die op dat moment belangrijk voor mij zijn. “No
matter what road I travel, I’m going home”, heb ik eens
geschreven. Nu zou ik bijvoorbeeld “toekomst” schrijven.
Maar ik maak de woorden onherkenbaar, omdat ik mijn verhaal met vormen
vertel. Een verhaal dat met mijzelf te maken heeft en met wat er in
de wereld gebeurt.’
Half september exposeert Moki in het centrum voor actuele
kunst JCA DE KOK, schuin tegenover haar atelier. Dan staat daar, in
het ‘verlengde’ van haar atelier, haar installatie ‘Cuerpo
y Alma’, Spaans voor lichaam en ziel. In haar atelier zijn sommige
werken af; andere in wording, klaar voor hun bevrijdende metamorfose
- om in de imposante oven hun definitieve kleur te krijgen.
De werken voor haar nieuwe installatie doen denken aan huizen die in
elkaar lijken te storten. Komen ze van een andere planeet? Uit een andere
tijd? Laten ze zien hoe vergankelijk alles is? Twee muren zijn met een
smalle richel verbonden. Eén muur staat nog overeind, de andere
brokkelt af. Ze hebben iets gehavends, maar zijn toch in harmonie. Verder
valt op dat er gaten, openingen in de muren zitten. Het zijn geen onontkoombare
barrières. Je kunt erdoor ontsnappen: een geruststellend idee.
Moki. ‘Ik maak niet één gesloten wand waar je tegenop
knalt. Dat heeft met mezelf te maken. Ik zie in mijn leven altijd een
opening.’
Die opening heeft ze zelf gecreëerd. Net als andere
kunstenaars werd Moki geraakt door de economische crisis. ‘Al
drie jaar lang wordt nauwelijks kunst gekocht. Ik viel terug naar drie
exposities per jaar, misschien nog wel veel maar niet genoeg.’Met
de Lukasprijs voor keramische vormgeving, zeg maar een cum laude, zwaaide
ze af van de kunstacademie in Den Bosch. In de jaren erop exposeerde
ze vijf tot negen keer per jaar. Verzamelaars kochten haar werken. Gestaag
en gedisciplineerd werkte ze door aan allerlei projecten. Keramische
wanden voor een Rotterdams winkelcentrum. Een wandplatenobject voor
het stadhuis in Emmeloord. De twee kleurrijke Vredesbanken voor het
Vredespaleis in Den Haag zijn mede van haar hand. En een hele rij ‘vulkanen’
van haar installatie Het Water en de Vulkaan was in Museum Mesdag tentoongesteld.
Daarnaast is ze altijd les blijven geven.
Hoe kom je uit zo’n crisis? Een artikel vorig jaar in de Volkskrant
over het sponsoren van kunst bracht haar op een idee. Moki: ‘Wat
mij aansprak in dat artikel is dat sponsors door het enthousiasme van
de kunstenaars geraakt moeten worden. Dat enthousiasme maakt ze enthousiast.’
Ze besloot op zoek te gaan naar een mecenas, een ‘begunstiger
van geleerden en kunstenaars’, aldus het woordenboek.
Het mecenaat is al zo oud als de wereld maar lijkt
plots herontdekt. Het kabinet verwacht dat particulieren het ‘gat’
van de bezuinigingen in de kunstwereld zullen dichten. Dat gaat echter
niet vanzelf. Daar is een cultuuromslag voor nodig. Nederland heeft
geen culture of giving als het gaat om individuele kunstenaars, laat
staan een culture of asking. Je moet het maar durven om op vermogende
mensen af te stappen. Is het eigenlijk wel fatsoenlijk en gepast?
Stap één was het maken van een businessplan, ‘In
drie jaar tijd op eigen benen'. Met het businessplan benaderde ze begin
dit jaar een vermogend man, een kennis van haar. ‘Twee jaar terug
had zijn vrouw een werk van mij gekocht. Een Vulkaan. Mei vorig jaar
kwam de man van deze vrouw op atelierbezoek. Hij zei: “Ik ben
hem steeds meer gaan waarderen en ik voel dat er nog eentje mist.”
‘Ik dacht: jee, dat is een mooi object. Hier
hoort een tweede bij,’ erkent haar mecenas, die anoniem wil blijven.
‘Ik heb helemaal geen zin om dit mecenaat aan de grote klok te
hangen. Maar de voldoening die het je geeft als dingen lukken, is geweldig.’
Het mecenaat verrijkt zijn leven. ‘Ik denk na over de betekenis
die Moki zelf aan haar werken geeft. Ik vertel haar ook hoe ik haar
werk zie. Ik heb steeds meer in de gaten hoe belangrijk kunstenaars
zijn in de wereld. Zij dagen je uit om de wereld van een andere kant
te zien.’
Tegen de bezuinigingen op de kunst is hij daarentegen niet. ‘Ten
tijde van bezuinigingen zal ook de kunstenaarswereld daaraan moeten
bijdragen. Een soort zelfreinigend mechanisme binnen de kunstenaarswereld
is helemaal niet gek. Maar dat je binnen deze maatschappij een aantal
kunstenaars moet ondersteunen, daarvan raak ik steeds meer overtuigd.’
